I. Management

A. Prehospitaal

1. Compressief verband

2. ABCDE

A:

Veiligheidspositie

ETT

Mayo canule

Crico-thyroidotomie

3. Vochttherapie

4. Andere wonden niet vergeten:

Thorax

Abdomen

Perifeer vasculair

B. E.R. department

1. Onderzoek de patient

ABCDE

Top-to-toe + back

Let op: kleine inganswonden zijn vaak moeilijk te vinden

Let op

Othorree

Rhinorhea

Blaasopzetting

2. Rescucitatie en stabilisatie

Stop grote bloedingen

Vermijd hypoxie

Vermijd hypotensie

3. Lifesaving injury

Thorax

Abdomen

Grote bloedvaten

Traumatische amputatie

4. Eventueel sedatie + kunstmatige ventilatie

5. Technische onderzoeken

C. Preoperatief beleid

1. Hoofdletsels

D. Anesthesie: Ketamine

E. Operatiezaal

1. Operatietafel met verplaatsbaar hoofdgedeelte

2. Simpele craniotomie set

Handboor

Knabbeltang

Bottang (sergant)

Suctie tube

Normale diameter

Dunne diameter

II. Techniek van exploratie van penetrerende hoofdwonde

A. Infiltratie van de huid

B. Huidsincisie: keuze tussen

1. Horseshoe-flap

2. S-incisie

C. Knabbeltang wegnemen bot tot je de dura goed ziet

D. Hersenweefsel

1. Levend = gelachtig

2. Debridement

Best alleen suctie voor verwijderen van dood hersenweefsel

Traag en ondertussen spoelen met fysiologisch

Lang kanaal vd kogel: gebruik een maagsonde en zuig zachtjes

E. Fragmenten

1. Botfragmenten

Zitten steeds in de buurt van de hersencontusie

Zoek het niet per se in de diepte, maar gebruik het als richtinggever voor hersencontusie

2. Kogel: ga niet zitten peuteren, als je het niet met suctie weg krijgt, laat het zitten

3. Algemeen ivm vreemd lichaam: Verwijder het enkel als het in je operatieveld ligt

Zo niet, laat het zitten: vaak meer schade door het per se te willen verwijderen

F. Hemostase

1. Diathermie

2. Sutuur

3. Zilveren clips

4. Verdunde adrenaline oplossing

5. Waterstofperoxide

G. Sluiten van de dura

1. Zo enigzins mogelijk

2. Gebruik de fascia lata zo nodig

3. Vooral de frontale sinus moet worden gesloten

H. Huid

1. Debridement

2. Sluiten

3. Subcutane suctie

III. Moeilijke situaties

A. Bloeding van de veneuse sinus

1. Heeft geen kleppen

2. Is in principe vol

3. Stoppen vd bloeding

De sinus is normaal zo opengesperd dat die niet kan dichtvallen omdat die onder negatieve druk staat.

Je moet een patch aanbrengen

Meningeale flap

Fascia lata

Suturatie is vaak moeilijk door doorscheuren

B. Verbinding met de ventrikels:

C. Schedelbasisfractuur: zo conservatief mogelijk: antibiotica en afwachten

D. Sinus frontalis: grote kans op infectie: Je moet het openen en de dura sluiten

E. Hersenabces: drainage

F. Huiddefect: rotatieflap

G. Botdefect: postoperatief helm laten dragen

H. Bloedend bot

1. Tracht er een spierflapje op te leggen

2. Compressen

3. Waterstofperoxide

IV. Postoperatieve management

A. Zuurstofmanagement

1. Beademing: indien beschikbaar

2. Tracheostomie: in zulke regio's is dit een valabel alternatief op beademing

B. 30% positie

C. Vochttherapie: vermijd hypervolemie: 1-1,5l/24h

D. Antibiotherapie

1. Penicilline G

2. Chloramphenicol

3. Bij hersenabces: + metronidazole

E. Tetanus profylaxe

F. Sedatie zo nodig

1. Bij agitatie: kijk eerst na of er geen globus is

G. Geen steroiden

H. Goede nursing care

1. Skin

2. Orale hygiene

3. Positie

4. Nutritie: via nasogastrische tube

I. Fsyiotherapie

1. Mobilisatie

2. Pulmonale fysiotherapie

J. Behandel cerebrale overdruk

K. Epilepsie

1. Profylactie

Valium

Barbituraten

In de praktijk meestal geen profylaxe

Deze tekst werd samengesteld  uit persoonlijke nota's van de cursus oorlogschirurgie van het Internationale Rode Kruis (ICRC) te Geneve. Voor meer gegevens verwijst de auteur naar www.icrc.org en naar het boek: War Surgery, working with limited resources in armed conflict and other situations of violence, volume 1 van C. Giannou en M. Baldan