Cocculus indicus als homeopathisch middel

Cocculus indicus (= Kokkelstruik)***

 

CHEMISCHE OF WETENSCHAPPELIJKE IDENTITEIT

Anamirta cocculus (L.) Wight & Arn., synoniem: Menispermum cocculus L.; het werkzame bestanddeel is picrotoxine, een niet-nitrogeneuze bitterstof.

 

 OORSPRONG VAN HET MIDDEL

De plant zelf:

• Cocculus indicus is een klimplant uit tropisch Azië, vooral India en Indonesië.
• De plant behoort tot de familie der Menispermaceae (maansaadplanten).
• Ze groeit in warme, vochtige wouden en langs rivierbeddingen.
• Het homeopathische middel wordt bereid uit de gedroogde vruchten (bessen).
• De bessen bevatten picrotoxine, een krachtig zenuwgif dat vissen verlamt.
• Het zaad werd traditioneel in de visvangst gebruikt om vis te verdoven.

Medicinale toepassingen in fytotherapie of volksgeneeskunde:

• Het gif picrotoxine werd vroeger ingezet als tegengif bij opiumvergiftiging.
• In de volksgeneeskunde werd de plant ook voor luisbestrijding (haar en huid) gebruikt.

Homeopathische thema's van de plantenfamilie (Menispermaceae):

• De familie deelt met verwante families (zoals Berberidaceae en Ranunculaceae) thema's van instabiliteit en controleverlies.
• Andere middelen uit de familie: Pareiran brava (Chondodendron tomentosum), Curare (Strychnos toxifera, nauw verwant via curarethema's).
• Gemeenschappelijke thema's: verlamming, incoördinatie, uitputting en verlies van controle over het lichaam.

Positie in het systeem van Michal Yakir:

• In het schema van Yakir valt Cocculus indicus (Menispermaceae) in de kolom Magnoliidae, onder de orde Ranunculales.
• De Ranunculales bevinden zich in de vroege, lagere rijen van de Magnoliidae-kolom.
• Thema's van de Ranunculales volgens Yakir: onstabiel, verward, gebrek aan initiatief; doordrongen, misbruikt; geen ego dat met seksuele energie kan omgaan; schuld en een vuil gevoel; gecontroleerd proberen te controleren; geen controle over seksuele energie; snel geïrriteerd, gevoelig en angstig; ontwikkeling van emoties; zoeken naar een ideale wereld en veiligheid; naïviteit in hoe men juist moet handelen.
• Plantengroep (familie) in het schema van Yakir: Menispermaceae, geplaatst binnen Ranunculales (Magnoliidae-subklasse).

 

⬡ HOMEOPATHISCHE THEMA'S VOLGENS RAJAN SANKARAN

• Overgevoeligheid en uitputting van het zenuwstelsel zijn het kernthema.
• Het middel past bij de situatie van iemand die lang heeft gewaakt bij een ziek familielid.
• Thema: zorgen voor anderen ten koste van zichzelf, tot volledige uitputting.
• Gevoel van machteloosheid en onvermogen om de situatie te beheersen.
• De tijd lijkt te snel te gaan; men kan niet bijbenen wat het leven vraagt.
• Diepe bezorgdheid om de gezondheid van naasten.
• Introversie als gevolg van uitputting en verdriet.
• Miasme: Sankaran plaatst Cocculus in het acute miasme (overweldigende toestand die onmiddellijk ingrijpen vereist), maar met duidelijke tyfeuze ondertonen wegens de dufheid, apathie en algehele aftakeling.

 

⬡ PSYCHE VAN HET MIDDEL

• Diep verdriet, stil en introvert van aard.
• Duf, wezenloos, als in een waas aanwezig.
• De tijd lijkt sneller te gaan dan men aankan.
• Bezorgdheid om de gezondheid van naasten én van zichzelf.
• Vraagt herhaaldelijk om geruststelling na medisch onderzoek.
• Wordt boos bij tegenspraak, maar uit dit zelden luid.
• Moeilijk om initiatieven te nemen door mentale moeheid.
• Extreme gevoeligheid voor sensorische prikkels (geur, geluid).
• Stemmingswisselingen als gevolg van slaaptekort en uitputting.

 

⬡ OBSERVATIES TIJDENS DE CONSULTATIE

• Afgemat en vermoeid uiterlijk, ziet er ouder uit dan de werkelijke leeftijd.
• Trage reacties; lange pauzes voor het antwoorden.
• Zwakke benen; heeft moeite met lang staan.
• Zichtbare tremoren van de handen of ledematen.
• Zacht en ingetogen stemgeluid.
• Weinig oogcontact; blik is wazig of naar binnen gericht.
• Zit liever dan dat hij staat; heeft neiging om te leunen.
• Toont weinig spontane emotie; gesloten en teruggetrokken.

 

⬡ SPECIFIEKE KENMERKEN BIJ KINDEREN

• Kinderen na langdurige ziekte van een ouder, met slaapgebrek als gevolg.
• Bewegingsziek in de auto, bus of boot, met intense misselijkheid.
• Duizeligheid bij het volgen van bewegende voorwerpen.
• Zwakheid en coördinatieproblemen na koorts of infectieziekte.
• Menstruatiepijn bij jonge meisjes die tot uitputting leidt.
• Angst voor de gezondheid van ouders of broers en zussen.
• Stille, ingetogen kinderen die weinig klagen maar duidelijk moe zijn.

 

⬡ LICHAMELIJKE KLACHTEN EN LOKALE SYMPTOMEN

• Zenuwstelsel: Incoördinatie, paresthesieën, tremoren, paralyse; meervoudige sclerose (M.S.) en ALS zijn indicaties.
• Hoofd en duizeligheid (vertigo): Heftige vertigo bij bewegen; misselijkheid bij kijken naar rijdende voertuigen of bewegende voorwerpen; moet gaan liggen bij aanval van duizeligheid; Ménière-syndroom.
• Hoofd: Migraines met dezelfde modaliteiten als de vertigo; pijn trekt van nek naar occiput of omgekeerd.
• Maag en darmen: Meteorisme; flatus incarcerata (opgesloten darmgassen met krampen); gevoel alsof de buik vol scherpe stenen zit; nausea bij reizen; zwangerschapsbraken.
• Vrouwelijke genitalia: Dysmenorroe met flauwvallen; menses verergerd bij staan.
• Rug en ledematen: Verlamd gevoel in de rug; zwakke knieën; doof gevoel alternerend links en rechts in handen, voeten en voetzolen bij zitten; krakende kniegewrichten.
• Nek: Zwakte en stijfheid van de nek; het hoofd kan nauwelijks rechtop gehouden worden.
• Huid en slaap: Extreme vermoeidheid door slaaptekort; slapeloosheid ondanks totale uitputting.
• Neurologie: Trage prikkelwerking (vergelijk Alumina, Helleborus); neuralgie met collaps.

 

⬡ PALLIATIEVE TOEPASSING

• Cocculus wordt overwogen bij palliatieve patiënten die volledig uitgeput zijn door slaaptekort.
• Zinvol wanneer de uitputting veroorzaakt wordt door langdurige verzorging van een stervende patiënt.
• Past bij patiënten met duizeligheid en misselijkheid in het kader van palliatieve sedatie of opioïdgebruik.
• Nuttig bij reisziekte bij palliatieve patiënten die getransporteerd worden.
• Ondersteunt patiënten met neurologische achteruitgang en incoördinatie.
• Geschikt bij stille verdrietreacties bij de naasten van de stervende.

 

⬡ MODALITEITEN EN VOEDINGSPATROON

Verlangens:

• Koude dranken (bier, tonic)
• Mosterd

Aversies:

• Zuur
• Alle voedsel
• Geur van eten (vergelijk Colchicum)

Beter door (>):

• Zitten
• Liggen
• Bedwarmte

Slechter door (<):

• Beweging
• Slaaptekort
• Koude
• Gekruide voeding
• Geur

 

⬡ REPERTORISATIETERMINOLOGIE

1. MIND; ANXIETY; others, for — Geest; angst; anderen, voor
2. MIND; SADNESS; care, from — Geest; droefheid; zorgen, door
3. GENERALS; WEAKNESS; loss of sleep, from — Algemeenheden; zwakte; slaapverlies, door
4. GENERALS; SLEEP; loss of sleep, effects of — Algemeenheden; slaap; slaapverlies, gevolgen van
5. VERTIGO; MOTION; from — Duizeligheid; beweging; door
6. VERTIGO; LOOKING; moving objects, at — Duizeligheid; kijken; bewegende voorwerpen, naar
7. STOMACH; NAUSEA; motion; from — Maag; misselijkheid; beweging; door
8. FEMALE; MENSES; painful (dysmenorrhoea) — Vrouwelijk; menstruatie; pijnlijk (dysmenorroe)

 

⬡ DIFFERENTIAALDIAGNOSE: VERGELIJKBARE MIDDELEN

Gelsemium sempervirens:

• Kies voor Gelsemium bij uitputting na schrik of anticipatieangst, met tremorend, slap gevoel.
• Kies niet voor Cocculus wanneer er een duidelijke emotionele trigger (schrik, verwachting) ontbreekt en slaaptekort de oorzaak is.

Nux vomica:

• Kies voor Nux vomica bij uitputting door overwerk en stimulantia, met grote prikkelbaarheid en hypersensitiviteit.
• Kies niet voor Cocculus wanneer de patiënt eerder opvliegend en veeleisend is dan stil en teruggetrokken.

Ignatia amara:

• Kies voor Ignatia bij acuut, uitgesproken verdriet met huilbuien en paradoxale symptomen na een verlies.
• Kies niet voor Cocculus wanneer de droefheid luid en dramatisch geuit wordt in plaats van stil en wezenloos.

Arsenicum album:

• Kies voor Arsenicum bij uitputting met grote onrust, angst en kouwelijkheid, waarbij de patiënt voortdurend hulp zoekt.
• Kies niet voor Cocculus wanneer de angst het hoofdkenmerk is en de patient actief en rusteloos reageert in plaats van passief en duf.

Causticum:

• Kies voor Causticum bij progressieve verlamming met diepe bezorgdheid om het onrecht in de wereld.
• Kies niet voor Cocculus wanneer de zorg van de patiënt eerder politiek-maatschappelijk gekleurd is dan gericht op zieke naasten.